Alergiczny nieżyt nosa

Alergiczny nieżyt nosa to schorzenie, na które składają się objawy kliniczne wywołane przez reakcję zapalną błony śluzowej nosa, wynikającą z kontaktu przeciwciał – immunoglobulin E – z obecnym w otoczeniu alergenem.

ANN jest chorobą przewlekłą, a utajona skłonność i gotowość do nadmiernej reakcji zapalnej ze strony błony śluzowej utrzymuje się stale. Choroba przyjmuje postać objawową w okresie kontaktu chorego z alergenem, wywołującym u niego reakcję alergiczną.

Alergeny wywołujące ANN mogą być:

  • SEZONOWE: pyłki drzew, trawy
  • CAŁOROCZNE: roztocza kurzu domowego, alergeny zwierząt, alergeny grzybów

Na objawy alergicznego nieżytu nosa składają się objawy ze strony:

  • NOSA: wyciek wodnistej wydzieliny z nosa, uczucie zatkania nosa, kichanie i swędzenie.
  • OCZU: łzawienie, zaczerwienienie, swędzenie, obrzęk

Pierwszy szczegółowy opis alergicznego nieżytu nosa pochodzi z przełomu XIX i XX-wieku, kiedy tę chorobę określano mianem „hay fever”, czyli „gorączka sienna”. Uważano wtedy, że siano jest najczęstszą przyczyną tej choroby. Cierpiący na pyłkowicę angielski lekarz, Charles Blackley potwierdził, że za objawy gorączki siennej odpowiedzialne są ziarna pyłku niektórych roślin. Do dzisiaj sezonowa postać alergicznego nieżytu nosa, wywołana kontaktem z pyłkiem roślin, potocznie nazywana jest katarem siennym.

Szereg badań wykazuje, że w ciągu ostatnich dziesięcioleci w krajach europejskich stale wzrasta liczba chorych na alergiczny nieżyt nosa. Uważa się, że w Polsce na alergiczny nieżyt nosa cierpi nawet do 25% mieszkańców.

Objawy pyłkowicy, bo tak określamy uczulenie na pyłek roślin, nasilają się lub wręcz pojawiają jedynie w czasie zwiększonej ekspozycji na pyłek uczulającej rośliny (w słoneczne, pogodne dni, w czasie pobytu poza domem). Alergicznemu nieżytowi nosa często towarzyszą objawy zapalenia spojówek. Nieleczona lub leczona nieprawidłowo choroba niesie ze sobą niebezpieczne dla zdrowia konsekwencje, między innymi przyczynia się do postępującego procesu zapalenia alergicznego w obrębie błony śluzowej nosa, zatok i oskrzeli. Prawdopodobieństwo rozwoju astmy oskrzelowej jest wyższe u chorych z alergicznym nieżytem nosa. Objawy alergicznego nieżytu nosa mają negatywny wpływ na jakość życia osób cierpiących na to schorzenie i utrudniają codzienne funkcjonowanie w domu, w szkole, w pracy. W pyłkowicy najbardziej dokuczliwe wydają się być ograniczenia związane z koniecznością rezygnacji lub znacznym ograniczeniem czynności wykonywanych na wolnym powietrzu, wyjazdów, spacerów. Alergiczny nieżyt nosa jest chorobą, która bywa przyczyną nieobecności w szkole lub w pracy. Ponadto stosowanie leków przeciwhistaminowych może dodatkowo upośledzać sprawność i zdolności koncentracji, co ma znaczenie dla efektywności pracy i nauki.

ANN tradycyjnie dzielono analogicznie jak okresy występowania alergenów w środowisku, czyli na „sezonowy” i „całoroczny”.

Tworząc nowy podział wzięto zwrócono uwagę na poniższe czynniki:

  • możliwość jedynie okresowych kontaktów z alergenami całorocznymi (np. alergeny zwierząt poza własnym mieszkaniem)
  • całoroczne występowanie niektórych alergenów, traktowanych jako sezonowe (np. zarodników niektórych grzybów)
  • znaczenie czasu trwania okresów objawowych dla rozwoju ANN i chorób współistniejących oraz dla wyboru sposobu leczenia.

Doprowadziło to do przyjęcia nowego podziału ANN na „okresowy” i „przewlekły”.

Terminy „okresowy” i „przewlekły” ANN nie są odpowiednikami terminów „sezonowy” i „całoroczny” ANN.

W ujęciu przyjętym w raporcie ARIA (Allergic Rhinitis and its Impact on Asthma – raport przygotowany we współpracy ze Światową Organizacją Zdrowia) dawny „sezonowy” ANN o czasie trwania dłuższym niż cztery tygodnie, wywoływany przez alergeny „sezonowe” o dłuższej obecności w środowisku (np. pyłki traw), jest traktowany jako przewlekły. Natomiast objawowy ANN trwający krócej niż cztery tygodnie, w wyniku okresowego narażenia na alergen „całoroczny” (np. kontakt z sierścią kota podczas świątecznej wizyty u rodziny), jest traktowany jako okresowy.

Przy ocenie ciężkości choroby istotnym kryterium jest wpływ ANN na codzienne funkcjonowanie pacjentów.

Ocena ciężkości ANN wg ARIA nie odnosi się do stopnia nasilenia objawów, składających się na obraz kliniczny (oceniany przez lekarza), ale wynika z rzeczywistego odczuwania konsekwencji choroby w ocenie pacjenta. Niektórzy chorzy mogą znosić dobrze nawet nasilone objawy, a u innych chorych już nieznaczna niedrożność nosa może spowodować zaburzenia snu i przewlekłe zmęczenie. Dla tych pierwszych choroba będzie łagodna, nawet przy znacznym, nasileniu objawów, zaś w drugiej grupie choroba będzie miała charakter umiarkowany bądź nawet ciężki mimo „obiektywnie” niewielkiego nasilenia objawów. Niektórym chorym wyciek z nosa czy zmiana brzmienia głosu może nie zaburzać pracy, ale dla prezenterów w mediach, lekarzy, nauczycieli, osób prowadzących rozmowy np. z kontrahentami, takie zaburzenie może utrudniać lub wręcz uniemożliwiać pracę. Zatem analogicznie – w pierwszej grupie postać choroby może być określona jako „łagodna”, a w drugiej – „ciężka”.

W zależności od czasu trwania objawowego ANN można wyróżnić:

   

alergiczny nieżyt nosa

   
               
               

okresowy

objawy utrzymują się:

  • przez < 4 dni w tygodniu lub
  • przez < 4 kolejne tygodnie
   

przewlekły

objawy utrzymują się:

  • przez > 4 dni w tygodniu i
  • przez > 4 kolejne tygodnie

Określenia „okresowy” i „przewlekły” nie odnoszą się do nasilenia objawów.

Ze względu na wpływ objawów na funkcjonowanie pacjentów ANN można zakwalifikować jako:

 

łagodny

nie jest spełnione żadne z poniższych kryteriów:

  • zaburzenia snu
  • utrudnione wykonywanie czynności codziennych i rekreacyjnych  (lub) utrudnione uprawianie sportu
  • trudności w pracy lub nauce
  • uciążliwe objawy

umiarkowany lub ciężki

jest spełnione przynajmniej jedno z poniższych kryteriów:

  • zaburzenia snu
  • utrudnione wykonywanie czynności codziennych i rekreacyjnych  (lub) utrudnione uprawianie sportu
  • trudności w pracy lub nauce
  • uciążliwe objawy
 

Z powyższych kryteriów wynika podział ANN na cztery grupy, w zależności od tego jak długo i w jakim nasileniu choroba występuje.

  • Łagodny okresowy.
  • Łagodny przewlekły
  • Umiarkowany/ciężki okresowy
  • Umiarkowany/ciężki przewlekły

Ten podział na grupy stanowi podstawę dla odpowiedniego doboru sposobu leczenia, w zależności od czasu trwania ANN w okresie objawowym oraz od stopnia ciężkości ANN jako choroby.

ANN – alergiczny nieżyt nosa


Czy wiesz że... ?

Objawy alergiczne w postaci alergii jamy ustnej tzw. zespół OAS występujące u osób uczulonych na pyłek leszczyny występują prawie wyłącznie po spożyciu nieprzetworzonych orzechów laskowych. Po podgrzaniu orzechów laskowych Np. w trakcie procesu technologicznego produkcji czekolady z orzechami dochodzi (tylko te czekolady, w których orzechy są zalewane gorącą czekoladą) alergen jest unieczynniany (tzw. alergen ciepłochwiejny). (...)

następna ciekawostka
Interaktywna mapa pyleń
Kalendarz pyleń
Kliknij w wybrany region, aby przejść do szczegółów..
Całoroczny kalendarz pyleń Wybierz region, aby dowiedzieć się jak wygląda całoroczna prognoza stężeń poszczególnych pyłów w twoim regionie.